Çoğu kimse fıtığı ağır kaldırmanın bir neticesi olarak düşünür. Esasında fıtığın genel olarak belirli bir nedeni yoktur. Herhangi bir kimse hatta yeni doğmuş bir bebeğin bile fıtığı olabilir. Karın içi organlarımız ince bir kas örtüsüyle yerlerinde tutulurlar. Bu organlardan birinin herhangi bir kısmı bu kas örtüsünün zayıf bir yerinden dışarı çıkar ve fırlarsa veya bu kas duvarını yırtarsa fıtık oluşur.
Belirtileri
- Eğilirken veya bir şey kaldırırken rahatsızlık duymak;
- Kasıkta hassas bir kitle bulunması.
Karın bölgesini etkileyen üç tip fıtık vardır. Kasık (inguinal) uyluk (femoral) ve göbek (umblikal) fıtığı. Başka bir fıtık da hiatal fıtıktır. Bu da diyaframın yemek borusuna açılan deliğinden (midenin bir bölümünün) fırlamasıdır. Eğer sıkışan bağırsak parçasına kan gitmezse buna bağırsak düğümlenmesi denir.
Bel Fıtığı -Disk Kayması
Omurlar arasında, omurgaya esneklik sağlamak için bulunan disklerin yerinden oynamasına disk kayması denir. Diskler ortalarında nukleus pulposus denen yumuşak süngerimsi bir kısım ile onu çevreleyen halka şeklindeki sert bir bağ dokusundan (annulus fibrosus) oluşmuştur. Bu halka herhangi bir nedenle zayıflar veya yırtılırsa diskin ortasındaki yumuşak çekirdek dışarı kayıp omuriarın yanından geçmekte olan bir ya da birkaç spinal sinir köküne basınç yaparak şiddetli ağrılara neden olabilir. Sırt ağrılarının, siyatik denilen bacak ağrılarının en sık rastlanan nedenleri omurlar arası diskin kayması veya disk çekirdeğinin fıtık şeklinde dışarı çıkmasıdır. Buna disk hernisi de denir. Baskı altında kalan sinirlerde ağrı, reflekslerde azalma ve zamanla adalelerde atrofi gibi belirtiler meydana getir. Mryelografi denilen özel bir yöntemle yani omurilik kanalına kontrast madde enjekte edilerek çekilen röntgen filmi ile disk arızaları teşhis edilebilir. Tedavide sert yatakta yatarak dinlenmek esastır. Bazı disk kaymaları traksiyon denilen bir yöntemle, yani omurganın iki yönden çekilerek kayan diskin yerine girmesini sağlamakla tedavi edilebilir. Tedavi uzun sürer. Bazı vakalarda laminektomi ameliyatı ile omur kemiğinin bir bölümü çıkarılmakta ve dışarı kaymış disk çekirdeği alınmaktadır.
Kasıkta Görülen Fıtık
Erkeklerde fıtık ekseriyetle testise uzanan sperm kordonunun karından çıkıp skrotuma (torba) girdiği yerde belli olur. Bu geçitteki (halka) bağ dokusu (dış kasık bağı) zayıflarsa bağırsağın bir bölümü buradan dışarı çıkabilir ve kasık bölgesinde bir kitle oluşturur. Bu doğrudan (direkt) kasık fıtığıdır.
Karından çıkan bir bağırsak kitlesi sperm tüpünün yolunu izleyip skrotumdan (torba derisinden) içeri girerse buna dolaylı (endirekt) kasık fıtığı denilir. Bu fıtık çok sancılı olabilir ve skrotumu şişirebilir. Bu iki tür fıtık erkeklerde görülen her 5 fıtığın dördünü oluşturur. Kadınlarda kasık fıtığı az görülür ve karından mesaneye idrar yolu geçitleri saran dokularla bir araya geldiği yerde meydana gelir.
Uyluk Fıtığı
Özellikle şişman veya hamile kadınlarda görülür ve uyluğun üst kısmındadır. Ana kan damarlarını (uyluk arteri) bacağa taşıyan kanalda oluşur. Bu fıtık ekseriyetle kasıkta görülen fıtıktan biraz aşağıdadır. Uyluk fıtığının düğümlenmesi olasılığı diğer bütün fıtıklardan daha fazladır.
Göbek Çevresi Fıtığı (Paraumilical Hernia)
Bu tür fıtığa çok daha az rastlanır. Göbeği saran karın duvarındaki zayıflık nedeniyle göbekte bir kitle meydana çıkar. Bazı yeni doğmuş bebeklerde buna benzer bir problem görülür ve ona göbek fıtığı denir. Bu türde bağırsağın bir kısmı bir kısmı kanına dönmek yerine göbek kordonunda kalmıştır.
Kesi Yeri Fıtıtı (Incisional Hernia)
Cerrahi bin müdahaleden sonra gerektiği gibi eski halini almayan bir karın duvarı fıtık yapabilir. Bu tip fıtıklar genellikle az problem yaratır. Fakat bağırsakların bir bölümü fıtıktan dışarı çıkıp rahatsızlık verebilir.
Baskı yapılarak karın duvarından geri (içeri) itilemeyen fıtıkların sıkışmış ve düğümlenmiş olması mümkündür.
Tedavi edilmezse düğümlenmiş ve sıkışmış olan kısım dolaşan taze kandan oksijen alamaz. Neticede kangren olur. Bu da hayatı tehliye atan ve derhal ameliyat gerektiren bir durumdur.
Omurga enfeksiyonları spontan gelişebildiği gibi başka bir odağın sekonder yayılımı ile de oluşabilen omurga cerrahisinin oldukça geniş bir konusudur. Spesifik enfeksiyonları ise özellikle endüstrileşmiş ülkelerde pek yaygın değildir.
